تاثیرات مخرب استفاده از لوازم آرایشی بر روی سلامت

هر روزه تعداد زیادی از مردم از لوازم آرایشی استفاده می کنند. ما همگی با این محصولات کم و بیش آشنا هستیم. و همان گونه که می دانید متاسفانه در اکثر اوقات فراموش می کنیم مواد شیمیایی به کار برده در این لوازم می توانند چه تاثیرات مخربی بر روی سلامت ما ایجاد کنند.

جدی ترین خطر آن ها، خوردن این لوازم توسط کودکان است. به همین دلیل بایستی این لوازم را همانند سایر مواد شیمیایی، که در خانه نگه داری می شوند، دور از دسترس کودکان قرار دهیم. افرادی که دارای حساسیت هستند – به عنوان مثال بیماران آسمی – ممکن است پس از استنشاق این لوازم تحت تاثیر بد آن قرار گیرند. آلرژی های بسیار شدید به این لوازم، که موجب مرگ شوند بسیار نادر است ،اما با این حال گزارشات زیادی مبنی بر واکنش های شدید به علت استفاده از رنگ مو ثبت گردیده است که این آمار در خصوص رایحه و روغن های مورد نیاز مو کمتر می باشد. رایج ترین تاثیر بد استفاده از لوازم آرایشی ، التهاب پوست (درماتیت) می باشد. (اما اگزما، واژه ای عمومی است که برای پوست متورم استفاده می شود اما علت را بیان نمی کند.)
التهاب های پوستی که توسط تماس مستقیم مواد آرایشی با پوست ایجاد می شود رایج تر از التهاب هایی است که به وسیله ی آلرژی ایجاد می گردند.
چه نوع مواد شیمیایی در لوازم آرایشی یافت می شود؟
به طور معمول لوازم آرایشی ترکیبی از مواد اولیه ی زیر می باشند: آب، امولوسیون ها( به منظور ترکیب آب و روغن)، نگه دارنده ها ( به منظور جلوگیری از رشد قارچ ها و باکتری ها یا فاسد شدن محصول توسط نور خورشید)، غلیظ کننده ها ( به منظور تغییر در غلظت آن) ، رنگ ها، رایحه های مختلف، تثبیت کننده های PH ( به منظور تطبیق این محصولات با مقدار اسید موجود در بدن مصرف کننده) و مواد اولیه ی دیگری که هدف از ساخت محصول را محقق سازند. حتی در ترکیبات لوازم آرایشی ساده همانند صابون نیز مخلوطی از رایحه ها، پاک کننده ها، رنگ ها و روغن های مورد نیاز مورد استفاده قرار می گیرند که ممکن است بر روی پوست های حساس، اثر گذارند.
چگونه ممکن است پوستی تحت تاثیر این لوازم قرار گیرند؟
تورم های پوستی ناشی از استفاده از مواد تحریک کننده، رایج ترین گونه ی تورم پوستی بوده که ممکن است به دو صورت گذرا یا طولانی باشد که از میان این دو، تورم های پوستی طولانی و مزمن رایج تر است. اغلب پرستارها و آرایش گرها دچار تورم های پوستی مزمن می گردند، چرا که اکثرا در طول روز دست هایشان خیس بوده و از صابون و پاک کننده های پوست به صورت متناوب استفاده می کنند. همین امر موجب خشکی پوستشان شده که آن را آسیب پذیرتر می گرداند.

تورم های پوستی ناشی از مصرف مواد تحریک کننده در ابتدا با پوسته پوسته شدن ، قرمز شدن و خارش پوست – به خصوص در آن نقاطی که بیشتر خشک می باشند- آغاز می گردند. این امر معمولا از ناحیه ی میان انگشتان شروع شده و ممکن است با ادامه ی خارش تاول هایی نیز در این نواحی ایجاد گردند. این عوارض تنها در نقاطی ایجاد می شود که با مواد تحریک کننده تماس داشته باشند. مواد تحریک کننده ی قوی، همانند کرم های موبر، پس از استفاده شدن، می توانند موجب واکنش هایی گردند که یا آنی هستند یا این که پس از چند ساعت نمایان می شوند. اما عوارض ناشی از استفاده ی مواد تحریک کننده ی ضعیف تر همانند صابون، روزها و یا هفته ها زمان می طلبد تا خود را نشان دهد. مواد تحریک کننده ی رایج شامل برخی از انواع شامپوها، صابون ، سایه ی چشم، ریمل، پاک کننده های آرایشی، اسپری های ضد تعریق و مرطوب کننده ها می باشند.

تورم های پوستی ناشی از آلرژی، توسط سیستم ایمنی بدن ایجاد می شود. بدن این افراد، در برابر موادی شیمیایی که برای اکثر افراد بی ضرر می باشند، از خود واکنش نشان می دهد. واکنش های آلرژی تنها زمانی اتفاق می افتد که سیستم ایمنی بدن شما به ماده ی آلرژی زا، حساسیت نشان دهد. در واقع هر چه بیش تر در معرض این ماده ی آلرژی زا قرار بگیرید امکان آن که بدن شما حساس تر شود، بیش تر خواهد بود.

فاکتورهایی در تعیین احتمال ایجاد تورم های پوستی ناشی از مواد آلرژی زا، نقش دارند؛ این فاکتورها عبارتند از: تمرکز بر روی نقاطی از پوست که با ماده ی شیمیایی تماس داشته است (تمرکز بر این که آیا پوست آسیب دیده یا متورم شده است یا خیر)؛ و ویژگی ماده ی آلرژی زا.برخی از مواد شیمیایی جزء مواد آلرژی زای قوی به حساب می آیند (همانند رنگ مو)، اما اکثریت آنان، قابلیت ایجاد واکنش های شیمیایی را ندارند (همانند وازلین). عوامل ژنتیکی نیز در این امر دخالت دارند، اما تاثیر آن ها، بسیار کمتر است.

این گونه تورم پوستی به صورت خارش های شدید، قرمزی پوست و اگزما ظاهر می شود. تاول نیز ممکن است در این نواحی ایجاد گردد. معمولا پزشک بالینی، قادر به تشخیص این گونه آلرژی ها نخواهد بود. یکی از انواع اگزماها، که کم تر در این زمینه رایج است کهیر می باشد و به صورت برآمدگی هایی شبیه کندوی زنبورعسل ظاهر می گردد. علائم این گونه تورم های پوستی معمولا ۱۲ تا ۹۶ ساعت پس از  قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی، خود را نشان می دهند و در صورت استفاده های بیش تر ، بدتر نیز می شوند.

حتی ممکن است نوعی از آلرژی وجود داشته باشد که در طول سالیان استفاده از یک نوع محصول، خود را نشان ندهد ، چرا که حساسیت به آن محصول نیازمند زمان بوده است؛ یا این که ممکن است تولید کننده، مواد اولیه ی این محصول را تغییر داده باشد.
طی چند سال اخیر، افراد زیادی به علت استفاده از رنگ موهای دائم و یا تاتوهای موقت دچار آلرژی شده اند. علی رغم وجود حنا که ماده ای بی خطر می باشد، در ترکیب این تاتوها از رنگ موهای دائم استفاده می شود. رنگ موهای دائم، می توانند در ناحیه ی استفاده شده، واکنش های آلرژی ایجاد کنند. پس از این واکنش، اکثر افراد به تمام رنگ موهای دائم و مش های ابرو و مژه حساسیت پیدا می کنند. این مسئله، به خصوص برای آرایش گرها گران تمام شود ، چرا که دیگر قادر نخواهند بود به کار خود ادامه دهند.
لوازم آرایشی، اثرات دیگری نیز بر روی پوست ایجاد می کند. به طور مثال لایه برداری پوست موجب می شود پوست تازه ترِ زیرین، جایگزین سلول های مرده ی بالایی شود اما خود این پوست، در مقابل اشعه ی خورشید حساس تر می باشد.

برنزه کردن شامل عناصر فعالی است که واکنش هایی شیمیایی بر روی سلول های مرده ی پوست انجام می دهد و رنگ پوست را دگرگون می کند؛ اما این روش، هیچ گونه تضمینی برای محافظت از پوست در مقابل نور خورشید ندارد.
اگر پوست در مقابل لوازم آرایشی از خود واکنش نشان داد چکار کنیم؟
۱- خیلی سریع استفاده از این محصول را قطع کرده و ناحیه ای که بر روی آن لوازم آرایشی استفاده کرده اید را با آب فراوان بشوئید. اما توجه داشته باشید که این محصول را نگه دارید تا در صورت لزوم، نام و مواد تشکیل دهنده ی آن را به هنگام مراجعه به متخصص پوست بگویید.
۲- اگر این لوازم توسط کودکی مورد استفاده قرار گرفت و علائم آلرژی در وی، بروز کرد؛ بدانید با موقعیتی اورژانسی روبه رو هستید و سریعا با اورژانس تماس بگیرید. باز هم به خاطر داشته باشید که لوازم آرایشی خود را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
۳- اگر شخصی از حال رفت و یا در تنفس خود دچار مشکل شد، ممکن است دچار آلرژی شدید شده باشد؛ سریعا با اورژانس تماس بگیرید.
۴- معمولا واکنش های پوستی پس از چند روز کاملا بهبود می یابند اما در صورتی که این علائم بسیار وخیم بوده یا پس از چند روز تغییری در آن حاصل نشد با پزشک خود تماس بگیرید. از گرما پرهیز کرده چرا که شرایط را بدتر می کند. وسایل خنک کننده همانند کمپرس یخ می توانند تسکین دهنده باشد.

روش های درمانی که ممکن است پزشک شما تجویز کند عبارتند از: کرم ضد التهاب جهت کنترل خارش و قرمزی پوست ، کورتیکوسروئید،  آنتی هیستامین و آنتی بیوتیک ( اگر نواحی تاول زده عفونت کرده باشد).
منبع: SA Health

مترجم: خانم بشیری نژاد